دنیای فناوری

نگاهی به ارزان ترین و سبک ترین جنگنده نسل چهارمی دنیا با نام گریپن JAS 39

259

 

جنگنده سوئدی گریپن حاصل برنامه بومی جاه طلبانه ای در اواخر دهه هشتاد بود که اختصارا پروژه جی ای اس (JAS) خوانده می شد. JAS در حقیقت ترکیب اختصاری سه واژه سوئدی Jakt (جنگنده)، Attack (تهاجمی) و Spaning (شناسایی) بود که خصوصیات جنگنده مورد انتظار را تشریح می کرد. به این ترتیب در نهایت کنسرسیومی مرکب از شرکت هایی چون ساب، اریکسون و ولوو ساخت هواپیما را که جی ای اس ۳۹ (JAS 39) گریپن نام گرفت؛ بر عهده گرفتند.

قیمت لپ تاپ ایسوس آموزش برنامه نویسی قیمت گلکسی نوت ۸

جنگنده حاصل در عمل یکی از ارزان ترین و سبک ترین جنگنده های نسل چهارمی دنیا به شمار می رفت. رمز موفقیت در پایین نگاه داشتن هزینه ها، تمرکز بیشتر روی افزایش کارایی مبتنی بر فناوری های در دسترس، نسبت به توسعه فناوری های جدید است. به عنوان مثال به لطف استفاده گسترده از مواد مرکب در ساخت هواپیما، وزن خالی گریپن تنها سه چهارم F-16C و کمی بیشتر از نصف یک جنگنده رافال فرانسوی بود.

این موضوع ضمن کاهش هزینه ساخت هواپیما، تعمیر و نگهداری آن را هم ساده می کرد. نسخه اولیه گریپن در ۱۹۸۸/۱۳۶۷ پرواز کرد اما نزدیک به یک دهه طول کشید تا سرانجام در ۱۹۹۷/۱۳۷۶ وارد خدمت شود. جنگنده گریپنی که چندی پیش در شهر لینشوپینگ سوئد رونمایی شد در حقیقت حاصل برنامه پر سر و صدایی برای بازنگری گسترده در طرح گریپن بود.

جنگنده نسل چهارم AIR_JAS-39D_Gripen (1)

برنامه ای که تا همین چند سال پیش، اختصارا گریپن ان جی NG یا گریپن نسل بعد نام داشت و ساب در چهارچوب آن ایده های بسیاری را برای توسعه کارایی گریپن در نظر گرفته بود. هدف این بود که ضمن افزایش کارایی هواپیما- متناسب با عصر هواپیماهای پنهان کار نسل پنجمی برنامه با کمترین هزینه ممکن به سرانجام برسد. در نهایت با در نظر گرفتن نیاز سوئد و مشتریان دست به نقدی مثل برزیل نتیجه در چهارچوب گریپن E رونمایی شد. هواپیمایی با برد بیشتر، موتور قوی تر، رادار آرایه فازی دو برد، الکترونیک پروازی جدید و انتخاب های تسلیحاتی بیشتر.

>>جـی-۲۰ جنگنده رقیب اف ۲۲ چگونه جنگنده‌ای است؟

چرخ های تحول

گونه جدید گریپن به نسبت مدل قدیمی این جنگنده (گریپن C/D) 40 درصد ظرفیت سوخت بیشتری دارد. این یعنی نسبت به مدل استاندارد گریپن، برد، مداومت پروازی و مهمات بیشتر. موتور قدیمی اف ۴۰۴ هواپیما هم با یک موتور اف ۴۱۴ ساخت جنرال الکتریک با توان خروجی بیشتر جایگزین شده است.

به این ترتیب هواپیما توانایی پرواز سوپر کروز- پرواز فراصوت بدن استفاده از پس سوز- با سرع ۱٫۲۵ ماخ را پیدا کرده است. از نظر ظاهری هواپیما تفاوت چشمگیری با نسخه های قدیمی گریپن ندارد. با این حال از نظر وزن و ابعاد تغییرات کوچکی رخ داده است. وزن خالی هواپیما در مدل E از ۶۸۰۰ به هشت هزار کیلوگرم افزایش پیدا کرده و به همین ترتیب بیشینه وزن برخاستن هواپیما نیز از ۱۴ تن به ۱۶٫۵ تن رسیده است. بدنه هواپیمای ۳۰ سانتی متر کشیده تر و پهنای بال آن ۲۰ سانتی متر بیشتر از گریپن قدیمی است.

saab-jas39-gripen

در دماغه هواپیما نیز جای رادار PS-05/A قدیمی را یک رادار ارایه فازی جدید موسوم به RAVENES-05 گرفته است که برای هدفی با سطح مقطع یک متر مربع برد رد گیری آن به ۱۵۰ کیلومتر می رسد. به علاوه ساب می گوید از نظر نرم افزاری هواپیما را به گونه ای ارتقا داده که سیستم های کنترل پرواز آن از دستگاه های تاکتیکی رزمی کاملا جدا هستند.

به این ترتیب به روزرسانی اویونیک (الکترونیک پرواز) آسان تر و سریع تر خواهد بود. تنها ده درصد کل کدهای برنامه نویسی شده برای هواپیما به الکترونیک پرواز هواپیما مرتبط هستند و ۹۰ درصد بقیه همگی به سیستم های عملیات رزمی آن تعلق دارند. در حال حاضر نیروی هوایی سوئد سفارش ۶۰ فروند گریپن E را داده و ۳۶ فروند دیگر هم توسط برزیل که این روزها یکی از شرکای اصلی توسعه این جنگنده است، سفارش داده شده. ساب انتظار سفارش تعداد بیشتری را از سوی بلژیک، سوئیس، اندونزی، مالزی و شاید هند دارد.

JAS-39E GRIPEN (4)

البته طبق معمول پیش بینی ساب برای بازار صادرات گریپن همیشه کمی فراتر از واقعیت های کنونی بازار است. با این حال این را هم نمی شود فراموش کرد که ساب به نسبت تمامی شرکت های غربی سازنده هواپیما، رغبت بیشتری در انتقال فناوری به خریداران و همکاری در تولید آن ها را دارد.

گونه های مختلف

گونه جدید E گریپن در واقع اولین به روز رسانی مهم گریپن شمرده می شود. مدل های A/B هواپیما نمونه های استاندارد تولید اولیه بودند. A نمونه یک سرنشین و B گونه دو سرنشین آموزشی بود. گونه های بعدی C/D تفاوت چندانی با مدل اولیه نداشتند جز اینکه طبق چهارچوب استاندارد کشورهای عضو ناتو اصلاحاتی روی آن انجام شده بود. مدل E/D کنونی طبیعتا از هر جهت به روز رسانی شده است. البته ساب فعلا قصد تولید نمونه دو سرنشین گریپن E یعنی گونه D را ندارد، چون سوئدی ها خواستار آن نیستند. در نتیجه قرار است که برزیل مهم ترین مشتری خارجی این روزهای این جنگنده توسعه نمونه دو سرنشین هواپیما را بر عهده بگیرد.

>> معرفی ۵ تا از برترین پیشرانه های جنگنده های حال حاضر جهان + ویدئو

موتور

گریپن E به یک موتور F414G مجهز است. این موتور که در حقیقت گونه ارتقا یافته موتور قدیمی گریپن F404 شمرده می شود، رانش بیشتری دارد و به جنگنده امکان پرواز سوپر کروز با سرعت ۱٫۲۵ ماخ را می بخشد. شایان ذکر است این موتور همان موتور F/A – 18EF کنونی آمریکاست که برای استفاده تک موتوره به جای دو موتوره، اندکی بهبود یافته است.

جنگنده نسل چهارم AIR_JAS-39D_Gripen (3)

تسلیحات

گریپن E توان حمل تسلیحات بیشتر و بهتری دارد. نقطه عطف تحول تسلیحاتی امکان حمل موشک های میان برد متئور مجهز به موتورهای رم جت است؛ با موشک راداری فعالی با بردی فراتر از ۱۰۰ کیلومتر در شرایط جنگ الکترونیک سنگین که توسط کنسرسیوم اروپایی MBDA توسعه داده شده است. گریپن اولین جنگنده ای شمرده می شود که رسما به این موشک مسلح خواهد شد. هواپیما مجموعا صاحب ده جایگاه جنگ افزاری است که امکان حمل طیف گسترده ای از تسلیحات هوا به هوا یا هوا به سطح را فراهم می کند.

جستجو گر فروسرخ TSIRI

اضافه شدن حسگر فروسرخ ساخت Selex-ES مدعی است این حسگر فروسرخ به گریپن امکان رهگیری اهداف پنهان کار را می دهد. ضمن آنکه ضریب آگاهی خلبان از محیط اطراف نیز افزایش می یابد. حسگر فروسرخ می تواند سمت و موقعیت دقیق هدف را برای تمرکز بهتر به رادار ببخشد.

کابین

کابین تمام دیجیتال جنگنده جدید صاحب سه نمایشگر چند منظوره بزرگ است که تمامی اطلاعات روی آنها به نمایش در می آیند.

جنگنده نسل چهارم AIR_JAS-39D_Gripen (4)

رادار

رادار آرایه فازی ES-05 ریون ( Raven یا کلاغ) برای هدفی با سطح مقطع راداری یک متر مربع بردی برابر ۱۵۰ کیلومتر دارد. این ردادر توسط شعبه انگلیسی شرکت ایتالیایی Selex داده شده و صاحب میدان دیدی برابر ۱۰۰+/- درجه است.

انعطاف پذیری پرواز

گریپن در اصل طراحی شده بود تا بتواند در شرایط بحرانی جنگ سرد در کوتاه ترین مدت ممکن از هر نوع باند در دسترس (حتی جاده های معمولی) بلند شود.

به همین خاطر هم باند مورد نیاز هواپیما به مراتب کوچکتر و باریکتر از بسیاری از هواپیماهای مشابه است. هواپیما برای عملیات تنها به باندی ۱۶ در ۸۰۰ متر نیاز دارد. ضمنا هواپیما با سوخت گیری و مسلح سازی، مجموعا ظرف دو دقیقه آماده پرواز خواهد بود.

منبع : saab

1 نظر
  1. باربری می گوید

    ممنون از مطالب بسیار خوبتون

    کاش در باره اینکه این نسل ها چه هستند هم توضیح میدادید.

    فرق نسل ۴ و ۵ چیه

    (۰)

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.